Bu blogda, 16 temel arzu teorisinde neyin orijinal ve önemli olduğunu kısaca açıklayacağım:

  • 16 psikolojik ihtiyaç veya temel arzunun bilimsel olarak türetilmesi;
  • Motivasyon ve kişiliği birbirine bağlayan kavramsal platform;
  • Motivasyon ve ilişkileri birbirine bağlayan kavramsal platform.
Her ikisi de geçen yüzyılın ilk yılında Harvard'da profesör olan William James ve William McDougall, davranışın merkezinde düzenleyici konu olarak yer aldığını söyledikleri ‘’içgüdü teorisi’’ni ortaya attılar. Böylece “İçgüdü” kavramı eleştirilerine dair eski defterleri yeniden açtılar. Freud’un libido motivasyonu teorisini genişletmeye hevesli olan psikodinamik teorisyenler, “içgüdüyü” ego güdüleri olarak yeniden tanımladılar.


Depositphotos_34766673_m-2015

Başka bir Harvard profesörü olan Henry Murray, içgüdüyü 'bilinçdışı ihtiyaçlar' olarak yeniden adlandırdı ve ihtiyaçları değerlendirmek için bir hikaye anlatım tekniği olan Tematik Özalgı Testi (Thematic Apperception Test -TAT) yayınladı. 1950'lere vardığımızda ise motivasyon psikolojisi, akademik kliniksel psikolojinin merkezindeydi ve TAT çok yaygın bir şekilde kullanılıyordu.

Neler oldu? TAT'ın bilimsel değeri pek de parlak değildi. Leonard Eron ve meslektaşları, TAT'ın bilimsel statüsünde olumsuz sonuçlar doğuran oldukça etkili bir değerlendirme yazdı. TAT tartışmalı hale geldiğinde, ihtiyaç teorisi yavaş yavaş tesirini yitirmeye başladı. İhtiyaç teorisi de, pratik etkilerinin sınırlı olması nedeniyle popülerliğini keskin bir şekilde yitirmeye açık hale gelmişti. Murray’in "ihtiyaçlar"ının ilk uygulaması, psikodinamik DSM II modeli içinde klinik bir teşhisti. DSM II teşhis modeli demode hale geldiğinde, Murray’in ihtiyaçlar teorisi de etkisini kaybetti.

Abraham Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi teorisi, İnsan Kaynakları yöneticilerine hitap etmişti ve sonuçta kurumsal liderlik eğitiminde bir uygulama alanı bulundu. Bununla birlikte, psikologlar, psikolojik ihtiyaç teorilerinin mesleki faaliyetlere nasıl uygulanacağı konusunda bihaberdiler.

Depositphotos_64327933_s-2015Ne kadar bihaber? Bir başka profesör, bir keresinde bana 16 temel arzunun sınıflandırmasını sordu. Teoriyi anlattığımda, çok heyecanlandı ve sonunda “Bu gerçekten ilginç. Bunu hiçbir şeyde kullanamamanız çok kötü” dedi.

1990'a gelindiğinde ihtiyaçlar teorisi artık eskimiş, geçmiş zamanı anımsatan, tarihi incelemek dışında kimsenin ilgilenmediği bir şeydi. Bu bana yazık edilmiş gibi gelmişti çünkü temel arzulara dair kavrayış geçerliydi, yani herkesi motive eden belli hedefler (“ihtiyaçlar”) vardır. Davranış Bilimcilerinin dünyasında bazıları “ihtiyaç” gibi kavramları beğenmediklerini söylese de, herkesi destekleyen uyarıcılar vardır. Onlara ister içgüdüler, ihtiyaçlar, evrensel hedefler, ister içsel motivasyon veya evrensel güçlendirme gibi isimler verelim, insanları, doğal ortamlarda nasıl davrandığımızı ve birbirimizle nasıl ilişki kurduğumuzu anlamak için bunlar çok önemlidirler. 

 

  1. TEMEL: İHTİYAÇLARIN DENEYSEL OLARAK TÜRETİLMESİ

Üç temele dayanan ihtiyaçlar teorisini bir süredir yeniden inşa etmeye çalışıyorum. İlk kez olarak deneysel türetilen ihtiyaçların sınıflandırmasını raporladık ve bu süreçte, her bir ihtiyaca neyin dahil olduğunu ve neyin dahil olmadığını yeniden tanımladık. 16 ihtiyaç sınıflandırmamız; kabul, merak, yemek yeme, onur, statü, huzur vb. gibi temel arzuları içerir. McDougall, Murray ve diğerleri tarafından sağlanan ihtiyaçlar listesiyle % 50 oranında örtüşmektedir. 16 temel arzu deneysel olarak türetilmiş ve bilimsel olarak doğrulanmış olduğundan bu teori, psikologların tarihsel olarak güdüleri ihtiyaçlara nasıl birleştirdiği konusundaki sayısız hatasından kaçınır. Örneğin sosyalleşme arzusu, intikam arzusuyla uyumlu değildir. Oyun, eğlence ile ilgilidir, yetkinlikle değil. Zenginlik arzusu, daha büyük bir arzu olan sosyal statü ihtiyacı kapsamındadır.

 

  1. TEMEL: MOTİVASYON VE KİŞİLİK

Herkes 16 temel arzuyu sahiptir ancak bireyler bunlara farklı şekilde öncelik verir. Reiss Profili adı verilen 16 temel arzuyu nasıl önceliklendirdiğiniz, içsel değerlerinizi ve kişilik özelliklerinizi ortaya koyar ve de davranışınızın güçlü bir göstergesidir. Normal Kişilik (The Normal Personality) adlı kitabımda, olup olabilecek her kişilik özelliğinin kendine özgü güdülerini ortaya koydum. Ken Olson ve arkadaşları, Reiss Profillerini “Büyük 5” de dahil olmak üzere çeşitli kişilik değerlendirmeleriyle ilişkilendirdi.

 

  1. TEMEL: MOTİVASYON VE İLİŞKİLER

Kendini kucaklama ve günlük despotlukların ilkelerini parça parça ifade ettik ve sonrasında bunları motivasyonel ihtiyaçlar ile ebeveyn-çocuk, eşler, yönetici-çalışanlar ve meslektaşlar dahil olmak üzere çeşitli kalıcı ilişkileri birbirine bağlamak için kullandık.

 

ANAHTAR YENİLİK

Depositphotos_85818646_m-2015-1Motivasyon konusundaki çalışmam, 1985'te Richard McNally (daha sonra Harvard Üniversitesi Profesörü olan yüksek lisans öğrencisi) ile yayımladığım “kaygı duyarlılığı” olarak adlandırdığım araştırmanın başlangıcıyla birlikte 1980 yılına kadar dayanır. Eleştirmenler sürekli olarak bize kaygı duyarlılığının süper akışkan olduğunu çünkü herkesin kaygıdan kaçındığını söylediler. Bu duruma kaygının bazı insanları diğerlerinden daha fazla motive ettiğini söyleyerek yanıt verdik. Bugün itibariyle, iki “Psikolojik Bülten” özet inceleme makalesi de dahil olmak üzere 1600'den fazla hakemli bilimsel makalede kaygı duyarlılığı değerlendirilmiştir. Yakın zamanda Birleşik Devletler Ordusu, kaygı duyarlılığının Travma Sonrası Stres Bozukluğunun ön göstergesi olduğunu bildirdi. Bu çalışmaların çoğunda kaygı duyarlılığının, diğer kaygı ölçümleri tarafından tahmin edilemeyen bir sonuç ön göstergesi olduğu ortaya çıkmıştır. Bir saatten az bir sürede yazdığım Kaygı Duyarlılığı Endeksi (ASI) anketi, mevcuttaki hemen hemen tüm kaygı ölçeklerinden daha iyi bir performans gösterdi. 16 temel arzumuzdan biri olan huzurun inşası, kaygısı duyarlılığı ile çok yakından bağlantılıdır ve RMP Huzur ölçeği ASI'deki maddelerden bazılarını içerir.

Kaygı duyarlılığı konusundaki çalışmalarımdan edindiğim sonuç, “evrensel bir güdünün değerindeki bireysel farklılık” kavramının önemidir. Birçok bilim insanının bu psikolojik faktörün önemsiz olduğunu düşündüğünü fark ettim; aslında bu tür bireysel farklılıklar, gerçek davranışın güçlü ön göstergeleri olabilir. Bunun üzerine tek bir evrensel motive edicideki (kaygı) bireysel farklılıkları incelemekten, 16 evrensel motive edicideki bireysel farklılıkları incelemeye doğru yol aldım.

DAR KAFALI ELEŞTİRMENLERLE KUTSANMAK

16 temel arzu teorisinin en yaygın eleştirisine cevap vermek kolaydır. Bazıları bu teoride "çok fazla" ihtiyaç olduğunu söylemekteler. Gökbilimciler milyarlarca ve milyarlarca yıldız olduğunu söylediğine ve biyologlar yüzlerce türü sınıflandırdıklarına göre neden sadece 16 ihtiyaç bir psikoloğun idare edemeyeceği kadar çok olsun? Bir başka eleştiri de, ihtiyaçlar sınıflandırmamızın bilimsel olmadığıdır, çünkü bunu 15’ten 16 temel arzuya değiştirmiştik. Peki bu, yıllar içinde periyodik element çizelgesine yapılan birçok ekleme nedeniyle astronominin bilimsel olmadığı anlamına mı geliyor? 16 temel arzu teorimizin, ölçüm güvenilirliği, yapı geçerliliği, eşzamanlılık geçerliliği ve kriter geçerliliği ile ilgili bilimsel kriterleri karşıladığına dair hakemli kanıtlar yayınladık.

5 Ekim 2011 tarihinde Avusturya'nın Viyana kentindeki Dünya Motivasyon Bilimi İnsanları ve Profesyonelleri Derneği’nde sunulan sunumlara dayanır.

CTA-magic

STEVEN REISS, PH.D. STEVEN REISS, PH.D.

Steven Reiss, kaygı, gelişimsel engeller ve iç motivasyon konularında uluslararası şöhrete sahip bir uzmandır. İki yaygın terimin isim babasıdır: (1) Gelişimsel engelli kişilerin ruh sağlığı ihtiyaçlarının gözden kaçırılmasına atfen "tanısal gölgeleme" ve (2) korku korkusunun Posttravmatik Stres Bozukluğu ve panik atağı riskini artırdığını öne süren "kaygı duyarlılığı". Reiss bu konular üzerine yankı uyandıran bilimsel araştırmalar yayınlamış ve yaygın olarak kullanılan üç psikolojik değerlendirme tasarlamıştır: Kaygı bozukluklarını ölçen Kaygı Duyarlılığı Endeksi; gelişimsel engelli kişilerin psikiyatrik hizmet ihtiyaçlarını değerlendirmek için kullanılan Reiss Uyumsuz Davranış Ölçeği; ve insanları harekete geçiren şeyleri değerlendirmek için kullanılan Reiss Motivasyon Profili®. Bu ölçekler Avrupa ve Asya dillerinin çoğuna çevrilmiştir ve dünya çapında yaygın olarak kullanılmaktadır. Kariyer 1968’de Reiss, çift anadal yaptığı Dartmouth College’ı, felsefe ve psikoloji alanlarında dereceyle bitirdi. Bundan dört yıl sonra Yale Üniversitesi’nde psikoloji doktorasını tamamladı. 1972’de Chicago’daki Illinois Üniversitesi’nde öğretim üyesi oldu ve dört yıl içinde tam zamanlı Psikoloji Profesörü olarak akademik kadroya katıldı. 1991’de Ohio Eyalet Üniversitesi’nde kadrolu Psikoloji ve Psikiyatri Profesörü oldu. 1971’de Maggi Musico ile evlendi. İki çocukları var: Michael (istatistikçi) ve Benjamin (hekim). Michael, 2012’de mimar Kristen Lambert ile evlendi. Michael ile Kristen’ın 14 Nisan 2014 doğumlu, Caleb adından bir oğulları var.